عنوان مقاله : آشنايي اوليه با ISO/TS 16949

نویسنده :

گرد آوری و تنظیم : مانوئل ا.



معرفي:


با وجود آنکه استانداردهاي سري ISO 9000 به دليل ماهيت مستقل خود، براي بسياري از نهادها به عنوان پايه و اساس ساخت سيستم مديريت کيفيت قرار گرفته، اما برخي از حوزه هاي اقتصادي به خصوص، مانند صنايع خودرو، که علاقه بيشتري به برآورده شدن خواسته هاي کيفي خود دارند اقدام به تدوين الزامات ويژه خود نموده اند و اجراي اين خواسته ها را براي تامين کنندگان خود الزام نموده اند.


از آنجا که تعداد اين الزامات سبب بروز مشکلاتي در خصوص ارزيابي مکرر خواسته هاي متفاوت براي قطعه سازان طرف قرارداد , خودرو سازان مختلف شده است . بررسي ها براي حل اين مشکل منجر به تشکيل گروه کاري بين المللي صنعت خودرو (IATF‌) گرديد که اين گروه کاري با همکاري کميته فني 176 سازمان بين المللي استاندارد (ISO ) اقدام به يکپارچه سازي الزامات خودروسازان جهان گرديد. ماحصل اين تلاش انتشار مشخصه فني ISO/TS 16949 در تاريخ 1/3/1999‌ گرديد. در تدوين اين مشخصه فني مراجع ذيل به کار گرفته شده است:


1- سري استانداردهاي بين المللي مديريت کيفيت ISO 9000


2- نظامنامه هاي مرجع IATF در مورد ISO/TS 16949


3- نظامنامه هاي مرجع خودروسازان آمريکايي (سري QS 9000)


4- نظامنامه هاي مرجع خودروسازان ايتاليايي (سري AVSQ )


5- نظامنامه هاي مرجع خودروسازان فرانسوي (سري EAQF)


6- نظامنامه هاي مرجع خودروسازان آلماني (سري VDA)  


چون طبق قواعد ISO‌ انتشار يک استاندارد بين المللي نياز به طي تشريفات خاصي دارد، در موارد که به دليل نياز به بازار به وجود يک مدرک لازم است مدرک سريعتر در اختيار قرار گيرد سازمان ISO‌ اقدام به انتشار يک مشخصه فني (Technical Specification) مي نمايد و آن را با علامت ISO/TS‌ منتشر مي نمايد. يک ISO/TS پس از انتشار ظرف سه سال مورد بررسي و بازنگري مجدد قرار مي گيرد که ماحصل اين کار بازنگري سال 2002 اين مشخصه فني و انتشار ISO/TS 16949:2002‌ مي باشد. همچنين ظرف شش سال اين نسخه فني مورد بررسي مجدد قرار گرفته و به صورت يک استاندارد بين المللي منتشر شده يا از درجه اعتبار ساقط مي شود.


با توجه به استقبال صنعت خودرو از اين مشخصه فني و پذيرش آن توسط خودروسازان عضو IATF امروزه سيستم کيفيت بر مبناي ISO/TS 16949‌ رايجترين الگوي سيستم مديريت کيفيت در جهان مي باشد بازنگري دوم اين مشخصه فني بر اساس الزامات ISO 9001:2000 و بر اساس رويکرد فرآيندي تدوين شده و حتي خودروسازان آمريکايي اعلام نموده اند که اين مشخصه فني به عنوان الزامات آنها نيز قابل قبول است. به کارگيري مشخصه فني ISO/TS 16949 در حال حاضر توسط شرکت سازه گستر سايپا نيز الزام شده و اين گروه خودرو سازي الزامات خود را تحت عنوان AR8202‌ بر اساس اين مشخصة فني و با افزودن الزمات خاص خود منتشر کرده است.


مزاياي بکارگيري استاندارد:


1- انطباق کامل با استاندارد ISO 9001:2000 و قابليت تلفيق به خصوص براي واحدهاي توليدي که هم براي صنعت خودرو و هم خارج از آن فعاليت مي نمايند.


2- قابليت انطباق و سازگاري با استاندارد مديريت ، زيست محيطي ، ISO 14000‌


3- استقرار يک سيستم مديريت کيفيت فرآيند گرا که متضمن ايجاد بهبود مداوم در سازمان و حرکت به سمت مدلهاي TQM و تعالي سازمان است.


4- پذيرش اين سيستم توسط گروه خودرو سازي سايپا  


5- قابليت انطباق سيستم با الزامات خودرو سازان ايراني ديگر (ايران خودرو، کرمان خودرو و....)


6- استفاده از مزاياي عمومي سيستمهاي مديريت کيفيت


دامنه کاربرد:


با توجه به موارد مندرج در مشخصة فني ISO/TS 16949:2002 اين الزامات با هدف جلوگيري از مميزيهاي مکرر/ مختلف مراجع صدور گواهينامه و ايجاد يک رويکرد واحد در مورد سيستمهاي مديريت کيفيت سازمانهاي توليد کننده و تامين کننده قطعات خودرو تدوين شده است. اين مشخصه قبلي براي محلهايي از سازمان که در آنجه قطعات مشخص شده توسط مشتري براي توليد و يا خدمات پس از فروش ساخته مي شوند کاربرد دارد. بخشهاي پشتيبان (مانند مراکز طراحي ، دفتر مرکزي و مراکز توزيع) به عنوان بخشي از سازمان مميزي مي شوند ولي نمي توانند به تنهايي گواهينامه دريافت نمايند اين مشخصه فني مي تواند براي زنجيره تامين خودرو سازي نيز استفاده شود. (پيمانکاران فرعي ، قطعه سازان طرف قرارداد با خودرو ساز)